Navigasyon sistemleri hafızayı zayıflatıyor mu

İlerleyen teknoloji ile hayatımızın vazgeçilmez bir modülü haline gelen navigasyon sistemleri, pek çok alanda kolaylık sağlıyor. Fransızca’dan lisanımıza yol kılavuzu olarak geçen navigasyon, günümüzde bilhassa gideceğimiz adrese en kısa ve en süratli formda ulaşmamızı sağlayan sistemler olarak kullanılıyor. Günlük hayattan askeri ve bilimsel çalışmalara kadar pek çok alanda kullanılan navigasyon sistemleri, günlük hayatı kolaylaştırıyor. Prof. Dr. Gökhan Apaydın, navigasyon sistemlerinin hafızayı zayıflatma konusunda ziyanlı olduğu tarafındaki tenkitlere de dikkat çekiyor.

Üsküdar Üniversitesi Mühendislik ve Tabiat Bilimleri Fakültesi Dekan Yardımcısı Prof. Dr. Gökhan Apaydın, günlük ömrün ayrılmaz bir modülü haline gelen navigasyon sistemleri hakkında değerlendirmelerde bulundu.

Fransızca’dan lisanımıza “yol kılavuzu” olarak geçen navigasyon sözünün günümüzde gideceğimiz adrese en kısa ve süratli biçimde ulaşmamızı sağlayan sistemler olarak kullanıldığını kaydeden Prof. Dr. Gökhan Apaydın, “Navigasyon sistemi sayesinde, daha evvel gitmediğimiz ya da gidiş yolunu hatırlamadığımız adreslere kaybolmadan, çarçabuk ulaşmaktayız.” dedi.

Ağaçlardan navigasyon sistemlerine

Geçmişte birinci navigasyon metotlarında ağaçlar, binalar, adalar ve deniz kıyılarına nazaran pozisyon belirlemesi yapıldığını kaydeden Prof. Dr. Gökhan Apaydın, “Pusulanın keşfi, astronominin ve hassas mekanik saatlerin geliştirilmesi ile denizde ve karada daha hakikat navigasyon yapılmaya başlandı. 21. yüzyılda hava ve uzay araçlarının süratli gelişimiyle de yüksek doğruluklu navigasyon sistemlerinin araştırma ve geliştirmesi bir mecburiyet haline gelmiştir. Günümüze geldiğimizde, teknolojinin süratle gelişmesiyle, hayatımıza daha fazla dahil olan akıllı telefonlar sayesinde, navigasyon sistemleri artık bir tuş uzaklığımıza taşınmıştır.” diye konuştu.

Navigasyon sistemi donanım, yazılım ve haritadan oluşur

Navigasyon sistemlerine ait teknik bilgiler de veren Prof. Dr. Gökhan Apaydın, navigasyon sistemlerinin donanım, yazılım ve harita olmak üzere üç temel bileşenden oluştuğunu söyledi. Prof. Dr. Gökhan Apaydın, şunları söyledi:

“Donanım, GPS sinyalleriyle dünya üzerindeki pozisyonumuzu tespit ederek, gaye noktasına ulaşmamızı sağlayan, yazılım ve haritanın çalıştığı sistemi temsil etmektedir. Yazılım, aygıttan aldığı koordinat bilgisini harita sistemi üzerinden şahsa göstermek, gaye noktaya en süratli ve kısa halde ulaşabilmek ismine gerekli hesaplamaları yapıp rotayı çizen ve komutları manzaralı ve sesli olarak aktaran programlama ünitesidir. Harita ise navigasyon sisteminin en değerli katmanı olup, bireye sürat bilgilerini, istikamet bildirimlerini, yasak durumlarını ve muhtemel kısıtlar üzere birçok bilgiyi içeren ünitedir. Ayrıyeten harita üzerinde ilgi cazibeli noktalar sayesinde bölgede nelerin var olduğu bilgisinin yanında adresin bilinmediği durumlarda da maksat tayini yapılmasına imkan tanır.”

Askeri alandan bilimsel çalışmalara kadar yararlanılıyor

Navigasyon sistemlerinin pek çok alanda kullanıldığını kaydeden Prof. Dr. Gökhan Apaydın, “Navigasyon sistemleri, öncelikli olarak askeri maksatlar için geliştirilmiş olsa da günümüzde sürat ölçümlerinin belirlenmesinde, yer kabuğunda oluşan hareketlerin izlenmesi ve muhtemel sarsıntı tahlillerinin yapılmasında, insan, araç yahut hayvanların takibi ve muhtaçlığa nazaran haritaların çizilmesi üzere birçok alanda kullanılmaktadır. Askeri alanda; devriye ve keşif misyonlarında, gaye takip sistemi ile yerdeki ve havadaki muhtemel tehditlerin izlenmesinde, atış ve güdüm sistemlerinde amaçların tam isabetle vurulması ismine navigasyon sistemleri yaygın olarak kullanılmaktadır.” dedi.

Arama kurtarma çalışmalarında kullanılıyor

Navigasyon sistemlerinin hayatımızı birçok alanda kolaylaştırdığını kaydeden Prof. Dr. Gökhan Apaydın, “Örneğin, arama kurtarma çalışmalarında düşen bir pilotun yeri kesin olarak belirlenebilmektedir. Bunun yanı sıra, geliştirilen birçok aplikasyon sayesinde, gidilecek yer yahut yer tekliflerini harita üzerinden tayin edip rotamızı çizebilmekte, seyahat yahut aktivitelerimizi planlayabilmekteyiz. Navigasyon sistemlerinin dahil olduğu bilimsel çalışmaların sayısı ise gün geçtikçe artmaktadır. Örneğin yapılan bir çalışmada görme engelli beşerler için ultrasonik navigasyon sistemi geliştirilmiştir. Tıpkı biçimde navigasyon sistemleri, bilimsel araştırma, keşif yahut yardım maksatlı yapılan robotların vazgeçilmez bir kesimi haline gelmiştir. Diğer bir çalışmada, HelpMate isminde üretilen bir taşınabilir robot sistemi, hastane ortamında taşıma süreçlerini gerçekleştirmekte ve navigasyon sistemi sayesinde gaye rotasını çizebilmektedir. Bu şekil bir çalışma bilhassa pandemi şartları düşünüldüğünde, temassız teslimat ve iş gücü açısından yarar sağlayabilmektedir.” diye konuştu.

Hayatı kolaylaştırmasının bedeli var mı?

Prof. Dr. Gökhan Apaydın, navigasyon sistemlerinin hafızayı zayıflatma konusunda ziyanlı olduğu tarafındaki tenkitlere de değinerek kelamlarını şöyle tamamladı:

“Navigasyon sistemlerinin hayatımızı bir çok alanda kolaylaştırması, bizim yerimize düşünerek rota çizip yönlendirme yapması tarafından çok yararlı olmasına rağmen, yapılan çalışmaların sonucunda, hafızayı zayıflatma ve istikamet bulma yeteneğini köreltmesi açısından dezavantajlara sahip olması da yadsınamaz bir gerçektir. Bu nedenle, günlük hayatımızda birinci sefer gideceğimiz adresler için navigasyon kullanarak yolu öğrenip birebir adrese tekrar gideceğimiz vakit hafıza merkezimizi çalıştırarak ulaşım sağlamakla, hem beynimizin hafıza ve yer istikamet bulma kısmını temsil eden hipokampüs kısmını geliştirebilir hem de etrafımızdaki sokaklara yahut yerlere olan ilgimizi aktüel tutabiliriz.”

Kaynak: (BHA) – Beyaz Haber Ajansı

Bir cevap yazın